Waarom is bodemleven zo belangrijk voor planten?

Als je aan plantengroei denkt, denk je waarschijnlijk aan water, zonlicht en voeding. Maar er is nog een belangrijke factor die vaak over het hoofd wordt gezien: het bodemleven.Onder de grond leeft een enorme hoeveelheid organismen die een belangrijke rol spelen in de gezondheid van planten. Zonder dit bodemleven wordt het voor planten een stuk moeilijker om goed te groeien.

Wat bedoelen we met bodemleven?

Bodemleven bestaat uit alle organismen die in de bodem leven. Denk bijvoorbeeld aan:

• Bacteriën
• Schimmels
• Nematoden (microscopische wormpjes)
• Protozoa
• Regenwormen

Samen vormen zij een complex netwerk waarin alles met elkaar samenhangt. Hoewel je ze meestal niet kunt zien, zijn ze continu actief.

Bodemleven maakt voeding beschikbaar

Veel voedingsstoffen zitten wel in de bodem, maar zijn niet direct beschikbaar voor planten. Bacteriën en schimmels helpen door organisch materiaal af te breken. Tijdens dit proces komen voedingsstoffen vrij in vormen die planten wél kunnen opnemen. Zonder bodemleven blijven veel van deze voedingsstoffen als het ware “opgesloten” in de bodem.In meer detail verloopt het afbraakproces van organisch materiaal in de bodem ongeveer zo: grotere organismen zoals wormen en insecten knippen bladeren, plantenresten of compost in kleinere stukjes > bacteriën en schimmels breken deze fragmenten verder af tot voedingsstoffen zoals stikstof, fosfor en kalium > deze stoffen komen vervolgens weer beschikbaar voor de plantwortels. Zo vormt de bodem een continu werkend recyclingsysteem.

Samenwerking in de wortelzone

Planten geven via hun wortels stoffen af die micro-organismen aantrekken. Deze micro-organismen helpen op hun beurt de plant, bijvoorbeeld door:

• voedingsstoffen vrij te maken;
• de wortelgroei te stimuleren;
• bescherming te bieden tegen ziekten.

De plant en het bodemleven werken dus samen en zijn afhankelijk van elkaar.

Bescherming tegen stress en ziekten

Een actief bodemleven draagt bij aan de weerbaarheid van planten. Sommige micro-organismen helpen ziekteverwekkers te onderdrukken door met hen te concurreren of door stoffen te produceren die schadelijke organismen remmen. Daarnaast kunnen ze het afweersysteem van de plant versterken en helpen bij het omgaan met stress, zoals droogte of extreme omstandigheden

Invloed op de bodemstructuur

Bodemorganismen dragen ook bij aan de opbouw van een goede bodemstructuur. Door hun activiteit ontstaat een kruimelige bodem waarin water beter kan infiltreren en wortels zich makkelijker kunnen ontwikkelen. Tegelijkertijd helpt deze structuur om water langer vast te houden, waardoor planten minder snel last hebben van droogte.

Wat brengt het bodemleven uit balans?

Verschillende factoren kunnen ervoor zorgen dat het bodemleven afneemt of uit balans raakt. Denk bijvoorbeeld aan:

• Intensieve bodembewerking
  
  • Veel spitten of frezen verstoort de leefomgeving van micro-organismen en breekt schimmelnetwerken af.
• Gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen
  
  • Deze middelen richten zich niet alleen op plagen, maar kunnen ook nuttige organismen in de bodem aantasten.
• Een kale bodem
  
  • Zonder planten of bodembedekking ontbreekt een belangrijke voedselbron voor bodemorganismen.
• Weinig organische stof
  
  • Zonder aanvoer van compost, plantenresten of ander organisch materiaal hebben micro-organismen te weinig voeding.
• Verdichting van de bodem
  
  • Betreding of belasting door zware machines zorgt ervoor dat de bodem samendrukt, waardoor er minder zuurstof en ruimte is voor het bodemleven.

Wat gebeurt er zonder bodemleven?

Wanneer het bodemleven afneemt, raakt de balans in de bodem verstoord. Voedingsstoffen komen minder goed vrij, waardoor planten moeilijker toegang hebben tot wat ze nodig hebben om te groeien. Tegelijkertijd verslechtert de bodemstructuur, waardoor water minder goed infiltreert en wortels zich lastiger ontwikkelen. Dit maakt planten kwetsbaarder. Ze kunnen minder goed omgaan met stress en zijn gevoeliger voor ziekten en plagen. In zo’n situatie worden ze steeds afhankelijker van externe input zoals meststoffen om toch te kunnen blijven groeien.

Wat kun je hier tegen doen?

Je kunt het bodemleven op verschillende manieren stimuleren, bijvoorbeeld door:

• organisch materiaal toe te voegen (zoals compost);
• de bodem bedekt te houden met mulch;
• overmatige verstoring van de bodem te voorkomen;
• gewassen te variëren;
• biostimulanten te gebruiken.

Biostimulanten ondersteunen natuurlijke processen in de bodem en rond de wortels. Ze helpen bijvoorbeeld bij het activeren van micro-organismen en het verbeteren van de opname van water en voedingsstoffen.

Bekijk hieronder de effecten van de Holdfast & Stipe die gemaakt is van zeewier en 100% plantaardig is.

Samenvatting

Bodemleven speelt een belangrijke rol bij het vrijmaken van voedingsstoffen, het verbeteren van de bodemstructuur en het ondersteunen van de plantgezondheid. Een levende bodem vormt daarmee de basis voor sterke en weerbare planten.