Waarom is organische stof zo belangrijk voor de bodem?

Soms lijkt een bodem water niet goed vast te houden. Na een regenbui staat er op sommige bodems een plas water, terwijl het op andere plekken juist snel wegzakt in de bodem. Tijdens droge periodes drogen planten op diezelfde bodem juist snel uit. Hoe dat komt? Een belangrijke reden ligt (vaak) in de hoeveelheid organische stof in de bodem. Organische stof zorgt er namelijk voor dat de bodem zich gedraagt als een soort natuurlijke spons.

Wat is organische stof?

Organische stof bestaat uit resten van planten en andere levende organismen die in de bodem terechtkomen. Denk bijvoorbeeld aan:

• Compost
• Bladeren
• Wortelresten
• Plantenmateriaal
• Mest

In de bodem breken micro-organismen dit materiaal langzaam af. Daarbij ontstaat onder andere humus, een stabiele vorm van organische stof die een belangrijke rol speelt in de structuur en het functioneren van de bodem.

De bodem als een spons

Humusdeeltjes hebben een enorm intern oppervlak waarop water kan blijven hangen. Hierdoor kan een bodem met meer organische stof veel meer water vasthouden dan een bodem met weinig organisch materiaal.Dat betekent dat de bodem:

• meer water kan opnemen na regen;
• water langer kan vasthouden;
• water geleidelijk kan afgeven aan planten.

Voor planten is dat belangrijk. Tijdens droge periodes blijft er namelijk langer water beschikbaar in de bodem.

Grote en kleine poriën

Organische stof helpt ook bij het vormen van een goede bodemstructuur. Het bindt kleine bodemdeeltjes samen tot kruimelige aggregaten . Daardoor ontstaat een bodem met verschillende soorten poriën:

Grote poriën:

• Laten water snel infiltreren;
• Zorgen voor zuurstof in de bodem.

Kleine poriën:

• Houden water vast;
• Maken water beschikbaar voor planten.

Een gezonde bodem heeft een balans tussen deze poriën. Water kan er makkelijk in, maar blijft ook beschikbaar voor planten.

Minder last van droogte en piekbuien

Door de sponswerking kan een bodem met voldoende organische stof beter omgaan met wisselende weersomstandigheden. Dat maakt een bodem veerkrachtiger.

Bij veel regen:

• Infiltreert water sneller in de bodem;
• Neemt het risico op afstroming af.

Bij droogte:

• Blijft water langer beschikbaar;
• Ervaren planten minder stress.

Voedingsstoffen vasthouden

Organische stof helpt niet alleen bij water, maar ook bij het vasthouden van voedingsstoffen. Humus kan bepaalde nutriënten tijdelijk binden. Hierdoor spoelen ze minder snel weg en komen ze geleidelijk beschikbaar voor planten.Dat betekent dat een bodem met voldoende organische stof vaak efficiënter met voedingsstoffen omgaat.

Wat kun je zelf doen?

Je kunt het organische-stofgehalte van de bodem op verschillende manieren verhogen:

• Compost toevoegen
• Plantenresten laten verteren in de bodem
• Mulch gebruiken
• Groenbemesters telen

Door organisch materiaal toe te voegen, voed je niet alleen de bodem maar ook het bodemleven. Dat helpt om de bodemstructuur te verbeteren en het sponsvermogen van de bodem te vergroten.

Samenvatting

Organische stof helpt de bodem om water vasthouden, voedingsstoffen beschikbaar te maken en een stabiele structuur te vormen. Daarom wordt het vaak gezien als een van de belangrijkste bouwstenen van een gezonde bodem.