Hoe ondersteunen biostimulanten bodem en plant?

Planten hebben voedingsstoffen nodig om te groeien, maar minstens zo belangrijk is hoe efficiënt ze deze voedingsstoffen kunnen opnemen en benutten. Factoren zoals bodemkwaliteit, wortelontwikkeling en stress (bijvoorbeeld door droogte of temperatuur) spelen hierbij een grote rol. Biostimulanten zijn producten die hierop inspelen doordat ze planten en bodem helpen om beter te functioneren en efficiënter om te gaan met beschikbare nutriënten en omgevingsstress.

Van beschermen naar versterken

In de afgelopen decennia lag de nadruk in de landbouw sterk op het verhogen van opbrengsten, onder andere door gerichte bemesting en gewasbescherming. Dit heeft veel gebracht, maar heeft er ook toe geleid dat de focus minder lag op het ondersteunen van natuurlijke bodemprocessen en plantweerbaarheid. Naast bemesting wordt tegenwoordig daarom steeds vaker gekeken naar manieren om deze processen actief te versterken.

Wat is een biostimulant?

Volgens de Europese regelgeving (EU 2019/1009) is een biostimulant een product dat de voedingsprocessen van een plant stimuleert, onafhankelijk van de hoeveelheid nutriënten die het bevat. Het doel van een biostimulant is om één of meerdere van de volgende processen te verbeteren:

• Efficiënter gebruik van nutriënten.
• Betere tolerantie voor abiotische stress (zoals droogte of hitte).
• Verbetering van kwaliteitskenmerken van het gewas (bijv. bladkleur).
• Betere beschikbaarheid van nutriënten in de bodem of rhizosfeer .

Soorten biostimulanten

Biostimulanten zijn grofweg in te delen in twee groepen:

• Microbiële biostimulanten: Producten op basis van levende organismen, zoals bacteriën of schimmels, die processen in de bodem en plant stimuleren.
• Niet-microbiële biostimulanten: Producten op basis van natuurlijke stoffen, zoals humuszuren, aminozuren of plantenextracten (bijvoorbeeld zeewier).

Een biostimulant is geen meststof in de klassieke zin aangezien het kerndoel niet is om voedingsstoffen toe te voegen, maar om natuurlijke processen in bodem en plant te ondersteunen.

Waarom is zeewier een interessante grondstof voor een biostimulant?

Zeewier groeit in dynamische omgevingen met veel schommelingen in licht, temperatuur en zoutgehalte, met soms eb en vloed en sterke stroming. Om hierin te overleven produceert zeewier een breed scala aan stoffen die groei reguleren, beschermen tegen stress en interne processen sturen. Als deze stoffen bij de plant terechtkomen kunnen ze deze processen ook in de plant aanwakkeren. Zeewierextracten kunnen een combinatie van stoffen bevatten die op verschillende niveaus inwerken op plant en bodem.

Basisbouwstenen voor groei

Zeewier bevat stoffen die essentieel zijn voor de basisprocessen van planten, waaronder:

• Koolhydraten
• Aminozuren
• Lipiden
• Nucleïnezuren

Deze stoffen ondersteunen de opbouw en werking van cellen en dragen bij aan een gezonde plantontwikkeling.

Stoffen die groei en ontwikkeling sturen

Naast deze basisstoffen bevat zeewier ook bioactieve componenten die processen actief beïnvloeden:

• Phytohormonen (zoals auxinen en cytokininen) sturen celdeling en wortelgroei.
• Fenolische verbindingen (zoals phlorotannines) werken als antioxidanten en ondersteunen nutriëntenopname.

De plant wordt dus niet alleen gevoed, maar ook aangestuurd in groei en ontwikkeling.

Betere opname van nutriënten

Aminozuren en peptiden uit zeewier spelen een rol in de opname van voedingsstoffen doordat ze:

• processen rondom stikstof- en zwavelopname activeren;
• de aanmaak van groeihormonen ondersteunen;
• de plant helpen efficiënter om te gaan met beschikbare nutriënten.

Stoffen als proline en glycinebetaïne zijn hierin belangrijk.

Weerbaarheid tegen abiotische stress

Droogte, hitte en zoutstress hebben grote impact op gewassen. Zeewier helpt planten hier beter mee om te gaan. Stoffen zoals mannitol, proline en glycinebetaïne:

• beschermen cellen;
• stabiliseren eiwitten en celmembranen;
• helpen bij het behouden van een goede water- en ionenbalans.

Hierdoor blijft de plant beter functioneren onder stressvolle omstandigheden.

Bescherming tegen oxidatieve stress

Onder stress ontstaan schadelijke stoffen (reactieve zuurstofverbindingen) die cellen kunnen beschadigen. Zeewier bevat antioxidanten die helpen om schade te beperken en de vitaliteit van de plant te ondersteunen.Voorbeelden zijn:

• Vitamine C en E
• Carotenoïden
• Phlorotannines

Activatie van natuurlijke afweer

Sommige componenten uit zeewier, zoals laminarine, activeren de natuurlijke afweer van planten doordat ze:

• een snelle afweerreactie in gang zetten;
• interne signaalroutes activeren;
• de plant helpen zich beter te verdedigen tegen ziekten en plagen.

De plant wordt als het ware “voorbereid” op stress.

Hoe werkt dit in de praktijk?

Een groot deel van het effect van een zeewierbiostimulant speelt zich af in de directe omgeving van de wortels: de rhizosfeer. De plant en het bodemleven werken hier continu samen: de plant geeft via de wortels stoffen af, en het bodemleven helpt op zijn beurt bij het vrijmaken en opnemen van nutriënten. Zeewierbiostimulanten kunnen dit systeem stimuleren doordat ze het bodemleven activeren en voeden, de interactie tussen wortel en micro-organismen versterken en helpen bij het vrijmaken van nutriënten die in de bodem vastliggen.

Ons product

Ons product is een biostimulant op basis van zeewierextract. Het extract bevat een combinatie van bioactieve stoffen en natuurlijke nutriënten die elkaar versterken in hun werking.

We zijn bezig met het uitvoeren van veldtesten om te onderzoeken of onze biostimulant een toevoeging of een vervanging zou kunnen bieden op de standaardbehandeling van gewassen. We testen dit door het toepassen van verschillende concentraties biostimulant. Daarnaast zijn we bezig met het verminderen van de kunstmestgift, waarbij wij de biostimulant als vervanging gebruiken. De hoop is dat we dezelfde opbrengst kunnen behalen en een van nature sterker gewas.  

Samenvatting

Biostimulanten helpen planten en bodem om beter samen te werken, waardoor nutriënten efficiënter worden benut en gewassen weerbaarder worden tegen stress. Zeewierbiostimulanten bevatten verschillende bioactieve stoffen die de wortelgroei stimuleren, het bodemleven activeren en de opname van water en voedingsstoffen verbeteren. In de praktijk leidt dit tot sterkere planten en een beter functionerende bodem.